JINSI MICHEWENI ILIVYOWAOKOA WATOTO DHIDI YA AJIRA ZA UTOTONI

 


NA FATMA HAMAD, PEMBA

 Miaka iliyopita, katika baadhi ya vijiji vya Micheweni, ilikuwa kawaida, kumuona mtoto mwenye umri mdogo akiwa shambani, bandarini au sokoni badala ya kuwa darasani.

 Wengine walikuwa wakibeba mizigo, kuvua samaki, kuuza bidhaa au kufanya kazi za nyumbani kwa muda mrefu, huku ndoto zao za elimu zikififia taratibu.

 Ingawa kupitia ushirikiano kati ya serikali ya wilaya, kamati za skuli, walimu, wazazi, viongozi wa dini pamoja na mashirika ya kutetea haki za watoto, Micheweni inaanza kushuhudia mwanga mpya katika mapambano dhidi ya ajira za watoto.

Mkuu wa wilaya ya Micheweni Khatib Juma Mjaja, anasema kwa miaka ya sasa Micheweni, inaanza kuandika historia mpya, tofauti na zamani ambapo watoto wengi walionekana mashambani na bandarini,  wengi wao wanaonekana wakiwa madarasani wakijenga ndoto zao.

 Sheha wa Sizini Suleiman Shaame Hamad anasema mkakati umezaa matunda kwani  kuanzia mwaka 2023 hadi 2025  Shehia yake pekee imefanikiwa kuwaokoa watoto 70 katika ajira.

 Mkuu wa Divisheni Idara ya Elimu Mbadala na watu wazima Pemba Salim Kuza Sheikhan anasema kwa Pemba pekee waliokolewa watoto 19,421.

Anasema kwa wilaya ya Mkoani ni 4111 wanawake 2044 wanaume 2067,ambapo wilaya ya Chakechake 3627 wanawake 1718, wanaume ni 1909.

Wete 4074 wanawake 1705 wanaume 2369, huku wilaya ya Micheweni 7,609 wanawake 2,967 wanaume 4,642, ikiwa ndio wilaya ilikua ikiongoza kwa ajira za utotoni.

MVUVI

Omar Khatib Omar mvuvi  kutoka  bandari ya Shumbamjini Michewe anasema mkakati umesaidia kwani kazi ya kubeba Samaki kwenye dau na kupeleka kwenye mnada kwa sasa zinafanywa na watoto wa miaka 18,19.

‘’Zamani  ilikua ukiwakuta zaidi ya watoto 12 wenye miaka 13,14, wakibeba na kupara Samaki hapa bandarini,’’ingawa saiv hatuwaoni.

WALIMU WA SKULI

 Mwalimu wa seksheni ya utawala Skuli ya msingi B Micheweni Abdi Othman Faki  anasema walikua wakiandikisha wanafunzi  wa darasa la kwanza takribani kila darasa 70 hata ikifikia mwisho wa mwaka ama darasa la pili utakuta wanafika 40 ama 35 tu.

 “Tulikuwa tunaandikisha wanafunzi wengi mwanzoni mwa muhula, lakini baada ya muda baadhi yao wanapotea kabisa, wengine wanakuwa wanapelekwa kufanya kazi.”

 Anasema wamepunguza ajira za watoto, kwani wanapita  kila sehemu na kuwarudisha skuli wale wote ambao wametoroka na kujishughulisha na shughuli ndogondogo kama kubanja kokoto na kuuza biashara.

 Anasema mwaka 2023 wanafunzi waliofanya mtihani wa darasa la saba skulini hapo ni 161, waliokuwa hawakufanya kwa utoro ni watatu tu, na waliofaulu ni 21 kwani ndio mwaka walioanza mkakati huo.

 Mwaka 2024 walikua ni 187, waliokua hawajafanya mtihani ni wanane tu, wanawake watatu, wanaume watano  na waliofaulu ni 23.

 Ikiwa kwa mwaka 2025, walikua ni 174 waliotoroka ni tisa (9),  wanawake wawili (2), wanaume saba (7), waliofaulu ni 19.

 Anasema  kwa miaka ya nyuma ikichukua takribani wanafunzi kati ya 20 ama 25 hawakufanya mitihani hiyo na kujiingiza kwenye shughuli ndondogo.

 Mwalimu mkuu Skuli ya msingi Sizini Suleiman Abdulla Khamis, anasema walikua na wanafunzi 70 waliorudishwa baada ya kutoroka na kujihusisha na ajira.

 ‘’Kwa kweli tulikua na darasa letu mbadala la walirudi Skuli, na sasa wanaendelea na masomo, wengine wamefaulu darasa la saba na wengine wameshafika darasa la 12,’’anafafanua.

 Anasema wanafunzi walioko darasa la saba mwaka huu walianza darasa la kwanza wakiwa 163 na sasa wapo 180 wanawake 92 wanaume 88.

 Anasema wanafunzi hao tokea walipoanza darasa la kwanza hakuna hata mmoja ambae ameacha masomo, isipokua wengine wamepata uhamisho wa kwenda skuli nyengine baada ya wazazi wao kuhama.

 MKAKATI ULIVYOANZA KUBADILI MICHEWENI

 Afisa Elimu wilaya ya Micheweni Asha Rashid Abdulla  anasema Baada ya kuona ajira za watoto zimekithiri, serikali ya wilaya,  kwa kushirikiana na kamati za skuli ilianza kuweka mkakati maalumu wa kuzuia ajira hizo.

 Anasema miongoni mwa mikakati walioichukua ni Kufanya mikutano ya kijamii, kufuatilia watoto wanaokosa masomo, ziara za nyumba kwa nyumba, kushirikisha viongozi wa dini na masheha.

 “Tuligundua kuwa bila kushirikisha jamii moja kwa moja, tatizo hili lisingemalizika,”anasema.

 Anasema tokea walipoanzisha mkakati huo hali imebadilika Micheweni, ambapo mwaka  2025/2026 imeibuka  na ushindi wa kwanza kwa Zanziba katika matokeo ya darasa la saba.

 KAMATI ZA SKULI ZINAVYOGEUKA NGOME YA ULINZI

 Khamis Khatib mwanakamati skuli ya Sizini anasema  Kamati zinatembelea familia zenye watoto wanaofanya kazi na kupewa elimu kuhusu madhara ya ajira za watoto.

 “Sasa mzazi akimzuia mtoto kwenda skuli jamii nzima inahoji, kwanini anafanyishwa kazi.”anaeleza.

 SASA: WATOTO WANARUDI MADARASANI

 Mabadiliko yanaonekana wazi katika baadhi ya skuli za Micheweni, ambapo watoto waliokuwa wameacha masomo, wameanza kurejea darasani.

 Mwanafunzi Mohamed Othman Himid (16)wa darasa la saba (sio jina lake halisi) anaishi na shangazi yake anasema, baada ya babayake kufariki  hakubahatika kuandikihwa skuli, bali alikua anafanya kazi za kulima na kubanja kokoto.

 Anasema alikua anaumia kuona watoto wenzake wanakwenda skuli, kwani nae ndoto yake kubwa ilikua ni kuwa Mwalimu.

 “Nilikuwa nafanya kazi badala ya kusoma, lakini sasa nimekuja  skuli nasoma na wenzangu na natamani niwe  mwalimu.”

 Mwanafunzi mwengine Asha Ahmed Mohamed(17)  (sio jina lake halisi) mkaazi wa Micheweni aliewahi kufanya kazi ya kupanda mwani anasema sasa anaamua kuja skuli na anatamani siku moja kuwa mwalimu.

 ‘’Wazazi wangu hawakunipeleka skuli kwa sababu hawana uwezo  nikawa nafanya  kazi ya kupanda mwani tu’’, anasema.

 Anasema kwa vile alikua anahamu ya kusoma, mwaka 2023, ndipo alipochukua hatua ya kwenda skuli kujiandikisha na kuanza masomo.

 Rahma Omar Juma  (16) (sio jinahalisi) wa Micheweni anasema alikua anajishughulisha na kazi ya kupanda Mwani apate pesa aisaidie familia yake kimaisha.

 ‘’Wakati nikiendelea na shughuli zangu hizo alikuja  mwalimu nyumbani akanishawishi nirudi skuli, nikakubaliana nae nimerudi,  sasa napata elimu na wenzangu na ninamatumaini makubwa ya kufaulu mtihani wangu wa darasa la saba,’’anasema.

 Omar Assa Ali mwenye umri wa miaka (15) (sio jina halisi) mkaazi  wa Tumbe anaefanya kazi ya kupara samaki bandarini, anasea anafanyashughuli hizo wakati akisharudi masomoni.

 ‘’Siku za jumamosi na Jumapili ama skuli zikifungwa ndio huja bandarini kupara Samaki na tena muda ambao si wakwenda madrasa,’’anafahamisha. 

 Baadhi ya wazazi wamebadili mtazamo baada ya kuona umuhimu wa elimu kwa maisha ya mtoto.

 Mzazi moja ambae hakutaka kujulikana jina lake, mtoto wake alimkatisha masomo na kumtaka aende pwani apate pesa amsaidie mahitaji nyumbani.

 Anasema kwa sasa baada ya kupata uwelewa juu ya umuhimu wa elimu licha ya umaskini wake, anaona ni bora amuache aendelee na masomo na wenzake.

 Kwa mujibu wa taarifa za Shirika la kazi  duniani  (ILO) Tanzani, juhudi za pamoja kati ya serikali, jamii na mashirika ya watoto zimechangia kupungua kwa ajira za watoto nchini.

 NAIBU Waziri, Ofisi ya Waziri Mkuu, Kazi, Vijana, Ajira na Watu wenye Ulemavu, Patrobas Katambi anasema kwa mujibu wa Utafiti Jumuishi wa Nguvu Kazi, unaonesha kuwa utumikishaji wa Watoto umepungua kutoka asilimia 29 mwaka 2014 hadi asilimia 24.9 mwaka 2021. 

 Anasema serikali imeanzisha mikakati mbalimbali ikiwa ni pamoja na Mpango Kazi wa Taifa wa Kupinga Ukatili dhidi ya Wanawake na Watoto (MTAKUWA II, 2024/25–2028/29) na Mkakati wa Taifa wa Kutokomeza Utumikishwaji wa Watoto.

 Patrobas Katambi,akizungumza na waandishi wa habari  Juni 12,2025 jijini Dodoma katika Maadhimisho ya Siku ya Kimataifa ya Kupinga Utumikishwaji wa Watoto.

Zanzibar imefanikiwa kuwaokoa watoto 1,630 waliokuwa wakijihusisha na ajira za utotoni au waliokuwa katika hatari ya kuingia kwenye ajira hizo, ikiwemo kuvunja kokoto, kupara samaki na kujihusisha na shughuli za uvuvi.

 Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais Kazi, Uchumi na Uwekezaji, Shariff Ali Shariff, anasema kati ya watoto hao, 1,629 wanatoka Pemba huku mtoto mmoja akitokea Unguja.

Shariff ameyasema hayo, Juni 11, 2025, wakati akizungumza na waandishi wa habari ofisini kwake Mwanakwerekwe,  kuelekea Maadhimisho ya Siku ya Kupinga Ajira za Watoto Duniani ambayo hufanyika Juni 12 kila mwaka.

Anasema kati ya watoto hao, wavulana walikuwa 1,127 na wasichana 502.

CHANZO NIPASHE

 Sheria ya Elimu Zanzibar ya  mwaka 1982, kifungu cha 20 kinamtaka kila mzazi kuhakikisha anampatia mtoto wake elimu ya lazima pale anapofikia umri wa miaka  saba.

Katiba ya Zanzibar ya 1984 katika kifungu cha 12[1] kinasema, watu wote wapo sawa mbele ya sharia, na wanayo haki, kupata haki sawa mbele ya sheria.

 Mkataba wa Afrika wa Haki na Ustawi wa Mtoto [1999], kipengele cha 15, kinaeleza mtoto ana haki ya kulindwa dhidi ya kazi au ajira zitakazoathiri elimu na maendeleo yake.

Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Mtoto [1989] kipengele cha 32, kinaeleza mtoto ana haki ya kulindwa dhidi ya kazi au ajira zitakazoathiri elimu yake.

NCHINYENGINE ZIPOJE

Uganda: Imefanikiwa kupunguza kiwango cha uajiri wa watoto kutoka asilimia 22.6 (mwaka 2012) hadi asilimia 19.1 kulingana na takwimu za ILO.

 Malawi: Kiwango cha ajira za watoto kinakadiriwa kuwa kati ya asilimia 30 na 38 katika miaka ya hivi karibuni.

 China: Imepiga hatua kubwa kihistoria katika kupunguza ajira za watoto na utumikishwaji, huku idadi ikionekana kuwa chini zaidi ya asilimia 3 kama ilivyo katika maeneo mengi ya Asia na Pasifiki.

MWISHO



 

   

 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

WANDISHI WA HABARI ANDIKENI HABARI ZA UCHAMBUZI

Image
  NA FATMA HAMAD, PEMBA   MTAALAMU wa masuala ya Utafit kutoka Taasisi ya Utafiti wa Kiuchumi na Kijamii Tanzania (Economic and Social Research Foundation) Richard Ngilangwa  amewataka waandishi wa habari kuandika habari za uchunguzi na zenye ukweli ambazo zinazingatia takwimu na tafiti, ili zilete tija kwa umma.   Mtaalamu huyo aliyasema hayo wakati akizungumza na waandishi wa habari katika mafunzo ya habari za Utafiti yaliyofanyika katika Ukumbi wa Ofisi ya ZRA Gombani Chakechake Mkoa wa Kusini Pemba.   Alisema, Tafiti zinafaida kubwa kwa jamii, hivyo ni vyema kwa waandishi wa habari kujikita katika eneo hilo la uwandishi wa habari za utafiti na kuzichambua kwa ajili ya kufichua shida za wananchi ili zipatiwe kwa ufumbuzi.   ‘’Tafiti zinazofanywa ni haki ya kila mmoja na sio kubakia Makabatini, hivyo zichukueni mzichambue na mziandikie zipate kujulikana, ili kama kuna jambo linahitaji kufanyika basi lifanyiwe kazi kwa urahisi na kwa wakati muafaka...
Read more

UROHO WA MALI KWA WANAUME UNAVYONYIMA WANAWAKE ARDHI

Image
                               NA FATMA HAMAD, PEMBA WANAWAKE wanne pekee wa shehia ya Mchanga mdogo ambao ni wanaufaika wa mfradi wa   Zanzibar Women Leadership in Adaptation (ZAN ADAPT) wako mbioni kuuwaga umaskini wa kipato. Matumaini yao, yanakuja kufuatia wote kwa pamoja kumiliki miti ya biashara na chakula 3,379 ambayo yanaweza kuwaingizia zaidi ya shilingi   Milioni  10.7.   Wanamiliki miembe 22 , wakiamini kama itaaza yote watajivunia wastani wa embe 1,1000 na pindi wakiyauza kwa bei ya juma ya shilingi 500, watajipatia jumla ya shilingi ya shilingi milioni 5,500,000.     Miti mingine wanayomiliki ni Miparachichi 9, ambapo kwa mujibu wa Mwanafunzi anaefanya Digrii ya kilimo   katika Chuo cha Kilimo na Technology cha Mwalimu Nyerere (MNUAT) kilichopo Musoma Tanzania bara   Makame Jafar Juma, anasema kila   mmoja, unauwezo wa kuzaa maparachichi...
Read more

HIVI NDIVYO UTELEKEZWAJI WA WATOTO UNAVYOATHIRI MALEZI, MAKUZI YAO

Image
                 NA FATMA HAMAD, PEMBA UTELEKEZAJI ni ile hali ya wazazi kukwepa majukumu yao ya kutoa matunzo kwa familia zao. Wengi wa wananchi wanadai kwamba, sababu kubwa inayopelekea utelekezaji ni baadhi ya akinababa wanapoamua kuoa mke zaidi ya mmoja, maranyi huwa hawatimizi wajibu wao. Ingawa wapo wengine, hudai kukumbwa na sababu, ya kutafuta maisha kutoka sehemu moja kwenda nyingine, mfano wa wavuvi au wafanyabiashara. Hayo yakifanyika, mafundisho ya dini yanafundisha kuwa, mzazi wa kiume ndio mwenye jukumu kubwa la kutoa matunzo kwa familia yake. Lakini ulimwengu wetu wa leo, kumeibuka wimbi kubwa la baadhi ya wanaume kukwepa majukumu  yao na kuwabebesha mzigo wa malezi wanawake peke yao. Hali hiyo ya wanaume kutokushughulikia familia zao, inasababisha watoto kuishi kwa simanzi na huzuni, kana kwamba wamefiwa na wazazi wao na kukosa familia ya kuwatunza. Kiongozi wa Kanisa Katoliki lililopo Mkungu Malofa Chakechake, Robert Mig...
Read more